Verschil oververmoeid, stress, burn-out, overspannen en depressie

In de bijlage van de Volkskrant van afgelopen weekend stond een uitgebreid artikel over een eventueel in Nederland ophanden zijnde burn-out epidemie en de oorzaken ervan. Ik vroeg mijzelf tijdens het lezen af, wat nu eigenlijk het verschil is tussen je uitgeput, depressief voelen, chronische stress of een burn-out hebben. Dus heb ik het uitgezocht en op een rijtje gezet.

Moe versus uitgeput
Bij het verbeteren van sportprestaties zien we het belang in van een rustdag in lassen tussen twee sportmomenten. Het is daarom eigenlijk wel bijzonder dat we, wanneer we op het werk mentaal iets pittigs presteren, geen rustmoment inlassen. Er niet eens bij stil staan dit te doen. Bij moeheid na het halen van een pittige deadline bijvoorbeeld, geeft een lichaam aan dat het graag wil herstellen. Als je aan deze moeheid toegeeft en even uitrust is er niks aan de hand. Maar als je dit niet doet, loopt je batterij een beetje leeg. En wanneer je te vaak minder rust dan je lijf aangeeft, raakt je batterij uitgeput. Gelukkig hoef je maar een paar simpele aanpassingen in je leefstijl te doen, om beter met je energie om te gaan.

Gezonde stress versus chronische stress
Gezonde stress hoort bij het leven en zorgt ervoor dat je extra alert bent wanneer je een gevaarlijke situatie ervaart. Bijvoorbeeld wanneer je huis in de brand vliegt of tijdens een belangrijk gesprek, is het de bedoeling dat je lichaam in het vecht/vlucht systeem komt, zodat je optimaal kan functioneren. Als je weer kan ontspannen wanneer het moment voorbij is, heet dit gezonde stress.

Bij chronische stress blijf je lijf hormonaal constant in het vecht/vlucht systeem. Dit kan op een gegeven moment leiden tot klachten als hoofdpijn, moedeloosheid, extreme spierspanning, spijsverteringstoornissen, verminderd afweersysteem, prikkelbaarheid, slapeloosheid, geheugenproblemen en of concentratiestoornis. In tegenstelling tot uitgeputheid vraagt het afkomen van chronische stress om serieuze keuzes t.a.v. de balans tussen ontspanningen en inspanning in je leven.

Overspannen versus burn-out
Als reactie op uitputting of chronische stress gaat ons stresssysteem automatisch (nog) hard(er) werken, om het lichaam van de nodige energie te voorzien. Je kan dus overspannen raken na een te lange periode van uitputting of door lange tijd chronische stress te ervaren. In tegenstelling tot een burn-out is de opbouwfase van overspannenheid relatief kort. Overspannenheid komt regelmatig voor tijdens heftige periodes zoals bijvoorbeeld tijdens rouwen om een dierbare, een scheiding of  problemen op het werk.

Als je maar door blijft gaan, kan je overspannenheid overgaan in een burn-out. Het belangrijke verschil tussen overspannen zijn en een burn-out, is dat overspannenheid omkeerbaar is. Dat betekent dat als je de oorzaak van uitputting of van de stress wegneemt, je relatief weer snel kan herstellen. Dit is echter niet het geval bij een burn-out. Bij een burn-out slaat de hele geest en vaak ook het lijf op uit. Er is een complete hormonale uitputting opgetreden die alleen maanden  met de juiste ontspanning en rust weer op te heffen valt. Ook is het vaak nodig te leren hoe niet aan verwachtingen te voldoen.

Depressie versus burn-out.
De Volkskrant stelt in het artikel de interessante vraag of burn-out “gewoon” een depressie is, vermomd onder een minder beladen etiket: te hard gewerkt. Alhoewel veel van de klachten die bij een burn-out passen ook bij een depressie horen, is een burn-out niet hetzelfde. Mensen die een burn-out hebben, hebben geen psychiatrische problemen. Ze raken uit balans omdat ze overvraagd worden – of zichzelf overvragen.

“Een depressie is een stemmingsstoornis en staat in het Handboek van psychiatrie. Alles is grijs en grauw. Er is geen ruimte voor vrolijkheid. Een depressie gaat vaak samen met suïcidale gedachten of zelfs suïcidaliteit. Bij een burn-out heb je geen energie meer. Daar word je niet vrolijk van, maar tussendoor kun je toch een leuke avond hebben. Bij een burn-out word je in de loop van de dag steeds vermoeider, bij een depressie is het andersom.” Aldus Wilmar Schaufeli, Arbeids en organisatie psycoloog aan de Universiteit van Utrecht. Wilmar Schaufeli heeft overigens ook een interessant artikel geschreven over bronnen van energie en bronnen van stress op het werk, zie: https://www.wilmarschaufeli.nl/publications/Schaufeli/437.pdf

Mocht je last van stress hebben en wil je er meer over lezen, check dan de andere blogs in deze serie stress detox weken. Als je liever gelijk actie neemt, kan je via what’s app of sms contact opnemen, dan bel ik terug om te bespreken of ik iets voor je kan betekenen, 06 37558966

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.